Deng

Vokal

IPADengḦerfNimûneMe'lûmatDi destpêka gotinan de
ʌː arast, ax heye
ɜ ehev, ew heye
eː êşêr, êş kêm heye
ɘ idiran, tiştɪ ẍelet e, ji bo "î"-ke kin tê bikaranîn!nîne/kêm heye
ɯ itirş, tirs, zimanpiştî dengên bi /ˤ/nîne
i i(y)çiya, ziyan, xwariyeberî "y" (Ev deng tenê di "iy"ê de heye)
iː îsîr, îrovaryantên devokan yên IPAyê karin hebinkêm heye
oː orojIPA kare ẍelet bênîne/kêm heye
ʊ ukur nîne
uː ûdûr, ûr, û gelekî kêm heye

Konsonant

Ji bo arîkariyê hinek ḧerfên 'erebî (bilêvkirina di xwendina Qur'anê) jî hene.

Veqetandina dengên bi û bê ʰ zeḧmet e. Min di me'lûmata wan dengan de li ser wan nivîsandiye.
IPADengḦerfḦerfa ferhengêNimûneMe'lûmat'Erebî
b b bav, baş
bˤ b birçî, lebitîn, berdan, bazdan, banîDi ḧemû devokan de nîne û di kêm gotinan de heye.
d͡ʒ c car
t͡ʃ çççerm
t͡ʃˤ ççˤçˤilˤ (heywan), çˤilˤeknav: ç-ya qelew
t͡ʃʰ ççʰçʰiya, çʰar, çʰinav: ç-ya hişk/req
d d dever, dar
f f ferheng
ɡ g gêzer, goreḦerfa IPAyê ji ya alfabê cuda ye
h h heval, herî
ħ h/ḧḧḧerî, ḧemû, ḧeft ح
ʒ j ji, ajontin
k kkkirin, kin, karîn, kurmancî, kedî
kˤ kkˤkˤer (guh naşuẍilin), kˤehrik
kʰ kkʰkʰirîn, kʰirê, kʰaş, kʰurdî
l lllaş, lê
lˤ llˤwelˤat, salˤ, lˤep, sˤelˤik, çˤilˤ
m m mal, misˤilman
n n na, xwendin
ŋ n(g) ferheng, tˤengn hercar berî g dibe 'ŋ'
p pppê, pêr, pîr, pîvaz
pˤ ppˤpˤembû, pˤenîr
pʰ ppʰpʰişt, pʰêş, pʰaş, pʰirs
q q qelew, qeḧerîn
ɾ r xwarin
r r rast, rûdi destpêka gotinê de r dibe /r/, nav: r-ya hişk/req/şidandî
s s sîr, Kurdistan س
sˤ ssˤsˤist, sˤifir, sˤed, misˤilman ص
ʃ ş şeş, êş
t ttte, hatin ت
tˤ ttˤtˤewandin, tˤavik, tˤa ط
tʰ ttʰtʰî
v v vir, vî, vê
w w wir, wext, hewa, wî, ew
ʷ (x)w xwarin, xwe, xwehrw hercar piştî x dibe 'ʷ'
x x xanî, ax
ɣ x/ẍẍẍelet, ẍar, ẍemgînBêhtir di gotinên ji erebî de heye. Di hinek devoka de hinek gotin bûne "x".غ
j y ya, yê, peyivîn
z z zerik, zarok
zˤ z zêr, zimanHê li ferhengê nayê qeydkirin. Li ser "ziman" ne 100% im
ʕ '''erd, se'et, 'aqil ع
ʔ st-ûrBi qasî ko ez zanim ev tenê di yek gotinê de heye. Wextê ko ev "deng" tê, yek xwe disekinînê.ء

Bêhtir: Konsonantên pêşketî

U di destpêkê de

Di destpêka gotinan de ti carî "u" çênabe. Vê taliyê hinek gotinên nû hatine ko hinek însan bi "u" re dinivîsînin lê divê ew bi rastî bi "û" werin nivîsandin û gotin. Mesela q"unîversîte" û "unîforme" ẍelet in, divê bibin "ûnîversîte" û "ûnîforme".

Herî talî 15:16, 12 adarê 2026 hate guhartin.